حیدر حب الله

ترجمه: سعید نورا

سوال[1]: آیا آیه صریح قرآنی وجود دارد که نوشیدن مشروبات الکلی را مانند میته و خون و گوشت خوک ممنوع کرده باشد؟ یا حدیث نبوی مستقیم که شرب خمر را نهی کرده باشد؟

پاسخ:علما منع شرب خمر را بر اساس قرآن و سنت قرار داده اند :

1 - خداوند متعال در قرآن می فرماید: ﴿يا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا إِنَّمَا الْخَمْرُ والْمَيْسِرُ والأَنْصابُ والأَزْلامُ رِجْسٌ مِنْ عَمَلِ الشَّيْطانِ فَاجْتَنِبُوه لَعَلَّكُمْ تُفْلِحُونَ إِنَّما يُرِيدُ الشَّيْطانُ أَنْ يُوقِعَ بَيْنَكُمُ الْعَداوَةَ والْبَغْضاءَ فِي الْخَمْرِ والْمَيْسِرِ ويَصُدَّكُمْ عَنْ ذِكْرِ الله وعَنِ الصَّلاةِ فَهَلْ أَنْتُمْ مُنْتَهُونَ﴾ تصریح کرده اند که دلالت این آیه از دلالت کلمه (یحرم) فصیحتر و بلیغ تر است، زیرا شرب خمر را در زمره میسر و انصاب و ازلام قرار می دهد که همگی امور حرامی هستند بنابراین نخمر نیست در حرمت مانند ایشان است و آن را رجس(پلیدی) نامیده و آن را کار شیطان دانسته است و امر به دوری از آن کرده و فلاح و رستگاری بر دوری از آن معلق می سازد و آن را از چیزهایی قرار داده که شیطان برای ایجاد دشمنی و کینه ورزی و بازدارندگی از یاد خدا و جلوگیری از نماز آن را می خواهد، آنگاه سخن را با نهی ای بلیغ و به صورت استفهامی در گفتار خود به پایان می رساند: ﴿فَهَلْ أَنْتُمْ مُنْتَهُونَ﴾، با اشاره ای تهدیدآمیز یا تحریک آمیز.

کلمه (اجتناب) که برخی سعی می کنند از آن حرام را نفهمند، آشکارا بر حرمت دلالت می کند، وقتی به شخصی می گویید: اجتنب الکذب (از دروغ بپرهیز)، یعنی ترک آن، و وقتی به او می گویی: از زهر دوری کن، یعنی نهی او از نوشیدن آن، بلکه پرهیز گویاتر است. زیرا گویا به او می گویی: آن را از خود دور کن، و از این که بگویی: ننوشی، گویاتر است.

2 - فقها همچنین به نصوص سنت استناد کرده اند، در حدیث نبوی که به طرق متعددی ذکر شده، آمده است: «لعن رسول الله صلى الله عليه وآله الخمر وعاصرها ومعتصرها وبايعها ومشتريها وساقيها وآكل ثمنها وشاربها وحاملها والمحمولة إليه» (کافی 6: 398؛ وتفصيل وسائل الشيعة 17: 224). در حدیث نبوی دیگری آمده است: «الخمر حرام. ولعن الخمر بعينها، وعاصرها ومعتصرها وبائعها ومشتريها وشاربها وساقيها وحاملها والمحمولة إليه، وآكل ثمنها» (دعائم الإسلام 2: 131). در روایت نبوی دیگری: «أهدي إلى رسول الله صلى الله عليه وآله راوية خمر بعدما حرّمت الخمر، فأمر بها أن تباع، فلمّا أن مرّ بها الذي يبيعها ناداه رسول الله صلى الله عليه وآله من خلفه: يا صاحب الراوية، إنّ الذي حرّم شربها فقد حرّم ثمنها، فأمر بها فصبّت في الصعيد، فقال: ثمن الخمر ومهر البغيّ وثمن الكلب الذي لا يصطاد من السحت» (تفصيل وسائل الشيعة 17: 225).

در نبوی دیگر: «من شرب خمراً حتى يسكر لم يقبل منه صلاته أربعين صباحاً» (المصدر نفسه 25: 298)، در حدیث نبوی دیگری: «إنّ أوّل ما نهاني عنه ربّي جلّ جلاله عن عبادة الأوثان وشرب الخمر وملاحاة الرجال..» (همان 25: 304)، در نبوی دیگری: «ثلاثة لا يدخلون الجنّة: مدمن الخمر، ومدمن سحر، وقاطع رحم، ومن مات مدمن خمر سقاه الله من نهر الغوطة، وهو نهر يجري من فروج المومسات يؤذي أهل النار ريحهنّ» (همان 25: 304)، و در نبوی دیگر: «إنّ الخمر رأس كلّ إثم» (همان 25: 315)، در نبوی دیگر: «مدمن الخمر كعابد وثن إذا مات عليه يلقى الله يوم (حين) يلقاه كعابد وثن» (همان 25: 319)، در نبوی دیگر: «مدمن الخمر يلقى الله يوم يلقاه كافراً» (همان 25: 320).

و روایات بسیار بسیار دیگری از اهل سنت و شیعیان به طرق مختلف از پیامبر و اهل بیت و اصحاب او نقل شده است و تعداد آنها به صدها و نه دهها روایت می رسد که به اشکال مختلف حرمت شرب خمر و مجازات آن و ثبوت حد برای آن حکایت دارد. آن را گناهان کبیره شمردن..

این و برخی از روایات نبوی که در بالا نقل کردیم، از لحاظ سندی صحیح است و در مذاهب مختلف به آن استناد می شود.

______________________________

[1] حیدر حب الله، إضاءات فی الفکر والدین والاجتماع 2: سوال 317.