حیدر حب الله

ترجمه: سعید نورا

سوال[1]: آیا نمی توان گفت: نصوصی که قیاس حنفی را رد کرده اند در واقع بخشی از نصوصی است که در آن اهل بیت ع روش عقلی را رد می کنند؟... مگر این که بگوییم این نصوص بین دو ساحت: تشریعی و تکوینی تمییز گذاشته اند و تنها استعمال منهج تعقل در ساحت اول را رد کرده اند.

حداکثر چیزی که احادیث ردّ قیاس، اگر با فهمی فراتر از اشاره به واقعیت تاریخی قرن دوم هجری تفسیر شوند، بر آن دلالت می‌کنند، نهی از استفاده از روش ظنّی یا غیرعلم آور  برای رسیدن به نتایج است، بدون هیچ تفاوتی بین حوزه تشریع و حوزه تکوین.

زیرا احادیث نهی از قیاس، خالی از عمومات و اطلاقاتی که از چارچوب تشریع فراتر می‌روند نیستند. چرا که این احادیث بیان می‌کنند که اگر دین با قیاس سنجیده شود، محکوم به بطلان می‌شود و دین فقط به احکام شرعی اختصاص ندارد.

بنابراین، اگر با روش عقلی بتوان به یقین منطقی و علمی دست یافت، ادلّه نهی از قیاس شامل این مورد نمی‌شود، چه در حوزه تشریع و چه در حوزه تکوین.

_________________________ 

[1] حیدر حب الله، إضاءات فی الفکر والدین والاجتماع 1: سوال 218.